کد خبر: 9254

تاریخ انتشار: ۱۳۹۶/۰۲/۰۵ - ۱۹:۱۵

گذری بر تاریخ کهن مکران منطقه ابتر

تاریخ بلوچستان گذری بر تاریخ کهن مکران منطقه ابتر – پیشنه‌ی تاریخی روستای ابتر روستای فعلی ابتر بخشی از منطقه‌ای است که در قدیم به نام شاه آباد معروف است. نام ابتر به صورت‌های ابغر(وزیری، تاریخ کرمان)، ابغار(سایکس)، اپطار(رزم آرا) هم آمده است. اولین ساخت و سازهای این روستا طبق گفته اهالی و مطلعین محلی، […]

تاریخ بلوچستان
گذری بر تاریخ کهن مکران منطقه ابتر
– پیشنه‌ی تاریخی روستای ابتر
روستای فعلی ابتر بخشی از منطقه‌ای است که در قدیم به نام شاه آباد معروف است. نام ابتر به صورت‌های ابغر(وزیری، تاریخ کرمان)، ابغار(سایکس)، اپطار(رزم آرا) هم آمده است. اولین ساخت و سازهای این روستا طبق گفته اهالی و مطلعین محلی، به دوره‌ی قاجار باز می‌گردد که قلعه‌ی تاریخی این روستا که در سال ۸۱ از سوی سازمان میراث فرهنگی در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده، به جا مانده از آن دوران می‌باشد. بنای این قلعه توسط میر مسکان بوده که در زبان بلوچی به آن کلامیری به معنی قلعه میری گفته می‌شود. از حاکمان این منطقه که در این قلعه زندگی می‌کردند می‌توان به میردارشاه، میرجنگی، میربهادر، میر نظر محمد، میرخان تاج محمدخان نام برد که نفر اخیر پس از شکست میرنظرمحمد از رضاشاه، توسط مردم حاکم این منطقه (که در برگیرنده بخش‌هایی از سرباز، ایرندگان و دامن فعلی می‌شده) می‌گردد. در واقع روستای ابتر به معنای جدا شده و بریده شده، بخشی از منطقه‌ای است که تا محدوده‌ی شهرستان زابلی را در بر می‌گرفت و به نام ابتر هماند یا ابتر هموند خوانده می‌شود. طبق گفته اهالی روستا بعد از میر نظر محمد برادرش میر تاج محمد خان و فرزندان آن در قلعه زندگی میکردند
هسته اولیه روستا را قلعه ابتر و خانه‌های اطراف آن که به محله‌ی میرآباد معروف است تشکیل می‌داده و پس از آن محله‌هایی همچون کور بهرآباد و ؟؟؟ و … به وجود آمدند. تا پیش از عصر قاجار، در منابع تاریخی و جغرافیایی مهم و کهن اشاره‌ای به این منطقه نشده است. یکی از اشخاصی که می‌توان در آثارش نامی از ابتر مشاهده نمود، اعتمادالسلطنه است. با این حال اعتمادالسلطنه نیز اطلاعات کمی به دست می‌دهد: ابتر از دهات معتبر دهستان و دارای قلعه‌ای است که از بناهای قدیمی به حساب می‌آید. این ده دارای ۷ رشته قنات آباد و ۴ رشته قنات مخروبه است. دهستان ابتر شامل فرقه های میر‌؛ ملازهی ؛ ارباب ؛ استا ؛ نوکر ؛ درک زهی ؛ و اعشایر منطقه عبدالزهی و دینار زهی می باشند
یکی دیگر از قدیمی‌ترین آثار مکتوب که در آن از روستای ابتر نام برده شده، می‌توان به کتاب سفرنامه سایکس سیاح معروف انگلیسی اشاره کرد که در سفرنامه‌اش آورده که در دسامبر ۱۸۹۳ از روستای ابتر عبور کرده است. او روستای ابتر را مرکز طایفه حمالی و زردکوهی و دارای خانه‌های گلی و نخلستان و زمین زراعی و چند قنات و در عین حال یکی از بهترین روستاهای بلوچستان دانسته است.
خلاصه ای از کتاب مسافرت نامه کرمان به بلوچستان نویسنده عبدالحسین میرزا فرزند فیروز میرزا حاکم کرمان که در بازدید از منطقه بلوچستان در سال ۱۳۱۰ به منطقه ابتر سفر کرده و به خط قلم اورده است
خط ابتر ۴۲۱
ابتر دامنه کوهستان است و چار قنات دارد ک یکی را میراباد و دیگیری را نرهیت و سومین را کهن شهر و چهارمین را بحراباد می نامند و اب میراباد یک سنگ و نرهیت هم مث همان و کهن شهر دو سنگ و بحراباد سه سنگ است و آب آنها شیرین و گوارا و هوایش از فهرج دو سه درجه از اینجا گرمتر است و بنگاه تمام این چهار مزرعه در یک نقطه واقه است و عمارت تیر پوش و کتوک هم دارد و قریب دویست خانه عبارت از پانصد ششصد نفر در آنها سکونت دارند ویک قلعه در وسط بنگاه ساخته اند و حدود پانصد هزار اصله نخل در آنجا است و محصول صیفی آنها از شتوی زیاد تر است و جرئی انار هم در آنجا یافت میشود
احمد آباد ۴۲۲
و سه مرزعه دیگر هم جزو ابتر است ک یکی از آنها احمد اباد است که به فاصله ربع فرسخ در یار ابتر واقع و مالکین آن از اهالی ابتر و کد خدای آن میر واجه داد است و محصول آن غله و صیفی است دو سه هزار اصل نخل در ان یافت میشود در خود احمد اباد بنگاه رعیتی ساخته اند و اهالی مزرعه مزبوره که قریب دویست نفر مرد و زن در انجا سکونت دارند و جزئی باغستان انار هم دارد .
تاریخی از زمان حکومت میر بهادر خان ابتری که در دوران قاجار در منطقه ابتر حکومت کرده است .
کلیه مطالب از کتاب و مستندات تاریخی و هدف ارایه بهتر تاریخ منطقه است . «« منبع : کتاب مسافرت نامه کرمان به بلوچستان نویسنده عبدالحسین میرزا حاکم کرمان صفحه ۲۰۵ به بعد به تربیت ابتر . احمد اباد . گلشهر . شه دراز و سر کهوران هست
ارسالی از  احسان  ملازهی»»

ارسال دیدگاه