کد خبر: 9395

تاریخ انتشار: ۱۳۹۶/۰۳/۱۲ - ۱۳:۴۴

تب خونریزی دهنده کریمه کنگو (Crimean-Congo haemorrhagic fever ) (CCHF)c دکتر داود انوری دامپزشک و دانشجوی دکتری تخصصی انگل شناسی پزشکی،دانشگاه علوم پزشکی مازندران

تب خونریزی دهنده کریمه کنگو (Crimean-Congo haemorrhagic fever ) (CCHF) اسامی دیگر بیماری: تب خونریزی دهنده آسیای مرکزی، تب کنگو، تب کریمه تب خونریزی دهنده کریمه- کنگو چیست؟ تب خونریزی دهنده کریمه-کنگو یکی از بیماری های ویروسی مشترک بین انسان و حیوان است. آلودگی با این ویروس در دام ها بیماری بالینی ایجاد نکرده و […]

تب خونریزی دهنده کریمه کنگو (Crimean-Congo haemorrhagic fever ) (CCHF)
اسامی دیگر بیماری: تب خونریزی دهنده آسیای مرکزی، تب کنگو، تب کریمه
تب خونریزی دهنده کریمه- کنگو چیست؟
تب خونریزی دهنده کریمه-کنگو یکی از بیماری های ویروسی مشترک بین انسان و حیوان است. آلودگی با این ویروس در دام ها بیماری بالینی ایجاد نکرده و تنها سبب تب می گردد اما ممکن است در انسان باعث مرگ شود. ایجاد خونریزی در بافت های بدن یکی از نشانه های بیماری در انسان است که در مراحل پایانی بیماری اتفاق می¬افتد. بیماری برای اولین بار در سال ۱۹۴۴ در منطقه کریمه در کنار دریای سیاه شناخته شد و به همین دلیل به نام تب خونریزی دهند کریمه نامیده شد. بیماری بعدها در سال ۱۹۶۹ در کنگو نیز شناسائی گردید و از آن تاریخ نام این بیماری به تب خونریزی دهنده کریمه کنگو تغییر یافت. این بیماری در بسیاری از کشور های آفریقایی و آسیایی از جمله ایران و در برخی از کشورهای اروپایی گزارش شده است.

عامل بیماری:
عامل این بیماری ویروسی از جنس نایرو ویروس و از خانواده بونیاویریده است. ژنوم ویروس از نوع RNA تک رشته ای است. ویروس در برابر تغییرات حرارت و pH مقاوت زیادی ندارد. ویروس چنانچه به مدت ۳۰ دقیقه در دمای ۵۶ درجه سانتی گراد قرار گیرد غیرفعال می گردد. این ویروس به داروی ریباویرین حساس بوده و مصرف این دارو سبب توقف تکثیر آن می گردد.

میزبان های بیماری:
ویروس عامل بیماری CCHF تنها برای انسان و نوزاد موش کشنده است و سایر حیوانات از جمله پریمات ها نسبت به بیماری تقریباً مقاوم هستند و تنها به بیماری خفیفی مبتلا می گردند.
ویروس عامل CCHF می تواند بسیاری از حیوانات وحشی را آلوده کند. از مخازن مهم این ویروس می توان به خرگوش، جوجه تیغی و موش صحرایی اشاره کرد.
از نظر سرولوژیک وقوع عفونت در حیوانات اهلی نظیر گاو، گوسفند، بز و شتر تایید شده است. این ویروس در حیوانات سبب ایجاد بیماری تب دار می گردد. از دیگر میزبانان حساس به این ویروس می توان به شتر مرغ اشاره کرد.

ناقلین بیماری
کنه ها تنها ناقلین این ویروس در طبیعت هستند. مهمترین کنه های ناقل، کنه های جنس هیالوما هستند که نقش بسیار مهمی در انتقال این ویروس به دام ها دارند.
از دیگر ناقلین احتمالی می توان به حشرات، و پرندگان (انتقال کنه) نیز اشاره کرد.

راه های انتقال بیماری به انسان
۱٫ گزش انسان توسط کنه های ناقل آلوده : کسانی که به دلایلی نظیر تفریح، شکار، کشاورزی و دامپروری وارد محدوده زندگی کنه های ناقل آلوده می شوند، در معرض خطر قرار می گیرند. کارگران کشتارگاه ها، رانندگان و متصدیان حمل دام، متصدیان بازارهای سنتی دام، دامپزشکان و سایر افرادی که با دام ها در تماسند در معرض خطر می باشند.
۲٫ له کردن کنه در میان انگشتان: تماس پوست خراشیده یا زخمی بدن فرد با محتویات کنه له شده آلوده، منجر به ابتلا فرد می گردد. این نوع انتقال بیشتر در میان کشاورزان، دامداران روستایی و جنگل بانان اتفاق می افتد.
۳٫ تماس پوست آسیب دیده یا مخاطات انسان با خون و ترشحات آلوده حیوانات اهلی زنده در مرحله وایرمی(حضور ویروس در خون): بیشتر در افرادی که در تماس نزدیک با دام ها قرار دارند مانند دامداران ، قصابان، دامپزشکان
۴٫ انتقال ویروس از طریق تماس مستقیم با خون یا سایر بافت ها و ترشحات آلوده حیوانات کشتار شده: اغلب موارد انتقال بیماری تب کریمه کنگو به انسان از این راه اتفاق می افتد.
۵٫ ابتلا ثانویه ( بیمارستانی) : ابتلا از راه تماس با خون و سایر ترشحات و بافت ها آلوده بیماران مبتلا به CCHF نیز امکان پذیر است. در این مورد افراد در معرض خطر بیشتر پرستارها و پزشکان می باشند.
۶٫ انتقال از طریق خوردن گوشت آلوده: در صورتی که گوشت به مدت ۲۴ ساعت در دمای ۱ تا ۴ درجه سانتی گراد نگه داری نشده و به خوبی پخته نشود و همچنین مخاط دهان دارای زخم باشد.

نکته: این ویروس به صورت استنشاقی از انسان به انسان قابل انتقال است اما انتقال از طریق استنشاق از دام به انسان نادر می باشد.
علائم بالینی بیماری در انسان
سیر بیماری در انسان شامل چهار مرحله است:
الف- دوره کمون : پس از گزش کنه معمولاً ۱ تا ۳ روز و حداکثر ۹ روز طول می کشد. دوره کمون به دنبال تماس با بافت ها و خون آلوده معمولاً ۵ تا ۶ روز است و به ۱۳ روز نیز می رسد.
ب- مرحله قبل از خونریزی: ممکن است این مرحله وجود داشته باشد و یا مشاهده نگردد. علائم در این مرحله شبیه به آنفولانزا است و بیمار دچار سردرد شدید، تب، لرز، درد مفاصل، درد عضلات، درد و سفتی گردن و درد کمر می گردد. ممکن است علائم گوارشی نظیر اسهال، تهوع و استفراغ، درد شکم و علائم قلبی عروقی مانند کاهش ضربان قلب و کاهش فشار خون نیز مشاهده گردد. این مرحله به طور متوسط ۳ روز (۱ تا ۷ روز) طول می کشد.
ج- مرحله خونریزی: خونریزی در مخاط و خونریزی های پتشی در پوست به ویژه در قسمت های بالای بدن و در طول خط زیر بغل دیده می شود. از دیگر علائم این مرحله می توان به خونریزی از بینی و لثه، خلط خونی، وجود خون در ادرار، مشکلات تنفسی به دلیل خونریزی در ریه، زردی اشاره کرد. در نهایت بیمار ممکن است در اثر خونریزی ، نارسایی کبد و کلیه، شوک و کمبود مایعات فوت کند.
د- دوره نقاهت: در صورت درمان به موقع، قطع تب و قطع خونریزی معمولاً بین روز های ۷ تا ۲۰ رخ می دهد.به تدریج ضایعات پوستی کمرنگ شده و بیمار بهبود می یابد.

تشخیص بیماری
با توجه به علائم بالینی و توجه به سابقه تماس فرد با خون و بافت های حیوانات آلوده و یا گزش کنه پزشک به بیماری CCHF مشکوک می گردد. همچنین برای تشخیص قطعی بیماری از روش ها آزمایشگاهی مانند جداسازی ویروس، روش های سرولوژیک، تشخیص آنتی ژن های ویروس و روش های مولکولی استفاده می گردد.

روش های پیشگیری و کنترل بیماری
۱٫ افرادی که نقش مستقیم در نگهداری و کشتار دام دارند باید حتماً از وسایل حفاظتی نظیر دستکش، چکمه، لباس آستین بلند و روپوش استفاده کنند تا مورد گزش کنه ناقل این بیماری و آلودگی به ترشحات و خون حیوان قرار نگیرند.
۲٫ پرهیز از ذبح دام ها در محل های غیرمجاز و بدون نظارت دامپزشکی
۳٫ با توجه به حساسیت ویروس عامل بیماری به دمای انجماد و حرارت، پس از ذبح دام ها گوشت آنها را باید حداقل به مدت ۲۴ ساعت و در مورد اعضای داخلی بدن آنها( جگر، دل و قلوه) حداقل به مدت ۴۸ ساعت در دمای ۱ تا ۴ درجه سانتی گراد (درون یخچال) نگهداری کرده و پس از پوشیدن دستکش قطعه قطعه نموده و با حرارت کافی به خوبی پخته شود.
نکته: قرار دادن گوشت تازه در درون فریزر کاملاً اشتباه است زیرا دمای فریزر زیر صفر درجه سانتی گراد بوده و سبب پدیده کولد شورتنینگ شده و با ایجاد اختلال در روند جمود نعشی و رسیدن pH مناسب جهت از بین بردن ویروس، برعکس سبب ماندگاری و حفظ ویروس در گوشت می گردد.
۴٫ در صورت تهیه گوشت از قصابی ها حتماً به وجود مهر سازمان دامپزشکی بر روی گوشت دقت کرده و از خرید گوشت ها فاقد تاییدیه سازمان دامپزشکی خودداری گردد.
۵٫ در فصول گرم سال حتماً دام ها و جایگاه نگهداری آنها مورد سم پاشی و درمان ضد انگلی جهت مبارزه با کنه های ناقل قرار گیرند.
۶٫ خودداری از له کردن و کشتن کنه های ناقل با دست
۷٫ رعایت حفاظت فردی در تماس با بیمار مشکوک یا قطعی ( استفاده از ماسک، دستکش، عینک، گان و …)

نکاتی در ارتباط با دفن بهداشتی افراد فوت شده در اثر بیماری تب خونریزی دهنده کریمه کنگو:
زمانی که بیماران مبتلا به تب خونریزی دهنده ویروسی فوت می کنند خطر انتقال بیماری در بیمارستان وجود دارد زیرا اجساد و ترشحات فوت شدگان از این بیماری به مدت چند روز از مرگ آلوده کننده باقی می ماند.لذا رعایت اصول زیر در آماده کردن اجساد برای دفن ضروری است :
۱-همانند آنچه برای کسانی که در ناحیه جداسازی بیمار کار می کنند توصیه می شود از دو جفت دستکش ضخیم استفاده کنند.
۲-محلول سفید کننده ۱درصد را به جسد و اطرافش بپاشند.
۳-جسد را در کیسه مخصوص جنازه قرار داده و محکم ببندند. محلول سفید کننده ۱ درصد را به کیسه جنازه بپاشند.
۴-اگر کیسه مخصوص جنازه در دسترس نیست، جنازه را در پارچه کتانی دو لایه آغشته به محلول ۱درصد سفیدکننده پیچیده، سپس کاملا نایلون پیچ کنند یا با نوار چسب پلاستیکی کاملاً ببندند.
۵-جسد را در کمترین زمان ممکن به محل خاکسپاری منتقل کرده و یک نفر کارمند یا مامور بهداشتی برای رعایت احتیاط های ایمنی در طول سفر همراه با جنازه باشد.
محل دفن باید حداقل ۲ متر عمق داشته باشد و برای خانواده متوفی توضیح داده شود که امکان مشاهده جنازه امکان پذیز نیست و سعی شود که دلیل محدود کردن مراسم خاکسپاری به افراد خانواده توضیح داده شود.
دکتر داوود انوری
دامپزشک و دانشجوی دکترای تخصصی انگل شناسی پزشکی

ارسال دیدگاه