۞ امام علی (ع) می فرماید:
هر کس از خود بدگویی و انتقاد کند٬خود را اصلاح کرده و هر کس خودستایی نماید٬ پس به تحقیق خویش را تباه نموده است.

موقعیت شما : صفحه اصلی » اخبار
  • شناسه : 1274
  • 30 سپتامبر 2016 - 12:14
  • 170 بازدید
  • ارسال توسط :

(موانع مشارکت در فعالیت های اموزشی و بهداشتی در استان سیستان و بلوچستان) جناب آقای : دکتر عبدالطیف کاروانی رتبه : ۶۰ مقطع دکتری رشته :جامعه شناسی دانشگاه : شیراز رتبه : ۹۹ مقطع ارشد دانشگاه : باهنر کرمان

موانع مشارکت در فعالیت های آموزشی و بهداشتی در استان سیستان و بلوچستان در این مبحث قصد دارم به صورت مختصر به این موضوع بپردازم که مشارکت چیست و چه آثار مثبتی بر جامعه دارد‌‌‌‌. همچنین در این گفتار در پی آنم تا به موانع مشارکت در فعالیت های آموزشی و بهداشتی در استان سیستان […]

موانع مشارکت در فعالیت های آموزشی و بهداشتی در استان سیستان و بلوچستان
در این مبحث قصد دارم به صورت مختصر به این موضوع بپردازم که مشارکت چیست و چه آثار مثبتی بر جامعه دارد‌‌‌‌. همچنین در این گفتار در پی آنم تا به موانع مشارکت در فعالیت های آموزشی و بهداشتی در استان سیستان و بلوچستان بپردازم.
الف) تعریف مشارکت
مشارکت کلمه ای است عربی و از باب مفاعله ومعادل فارسی آن انبازی ،همیاری، همراهی و شریک شدن و همدست شدن در کارهاو همکاری کردن است .به عبارت دیگر مشارک به معنی شریک کردن متقابل درامری است. مشارکت در لغت همچنین به معنی انبازی کردن ، شریک شدن و شریک کردن ، همدستی، تعیین سود و زیان کسانی که با سرمایه های معیّن در زمان های مشخص به بازرگانی پرداخته اند، آمده است. در زبان فارسی واژگانی چون ، معاضدت ، تعاون، همکاری، همیاری، تشریک مساعی، کمک متقابل، کنش متقابل، همنوایی، مبادله افکار، بسیج مردم، سهیم شدن، ، مسؤولیت پذیری، خود یاری، خود گرائی ، تقسیم کار ، تعامل ، تلاش مشترک، همفکری، مدد کاری، معاونت ، پشتیبانی، یاوری، اعانت، مددخواهی، دستگیری، خود اتکائی، و …معادل مفهوم مشارکت به کار رفته اند. پس می توان گفت که مشارکت درگیری ذهنی و عاطفی اشخاص در موقعیت های گروهی است که آنان را برمی انگیزد برای دستیابی به اهداف گروهی همدیگر را یاری دهند و در مسئولیت کار شریک شوند . بر اساس این تعریف درگیر شدن، یاری دادن و مسئولیت پذیری سه ویژگی مهم مشارکت می باشند. در زمینه تعریف مشارکت صاحب نظران و نظریه پردازن زیادی نظریه پردازی کرده اند که در اینجا به تعریف آلن بیرو و پیتر اوکلی بسنده خواهم کرد. آلن بیرو می گوید: « مشارکت به معنای سهمی در چیزی یافتن و از آن سود بردن و یا در گروهی شرکت جستن و بنابراین با آن همکاری داشتن است. به همین دلیل از دیدگاه جامعه شناسی باید بین مشارکت به عنوان حالت یا وضع( امر شرکت کردن )و مشارکت به عنوان عمل و تعهد (عمل مشارکت) تمیز قائل شد.». همچنین پیتر اوکلی برای تعریف مشارکت به بیان سه تفسیر در خصوص مشارکت می پردازد که عبارتند از: مشارکت به عنوان سهم داشتن، سازماندهی وتوانمندسازی.

ب) آثار مثبت مشارکت بر جامعه
در هر جامعه ای مشارکت از رکن های اصلی آن جامعه برای تداوم و توسعه است. همانگونه که در قسمت بالا توضیح داده شد، مشارکت در حقیقت سهیم شدن در سرنوشت جامعه می باشد. پس می توان گفت که مشارکت فعال آثار مثبت متعددی بر آن جامعه و اعضای آن جامعه دارد که در این مبحث به صورت مختصر به بخشی از این آثار مثبت مشارکت بر جامعه می پردازم.
۱- مشارکت نوعی سهیم ودخیل شدن در تصمیم گیری، برنامه ریزی و اجراست.

۲- مشارکت مشکل کمبود سرمایه و نیروی انسانی دولتی را برطرف میکند و در اجرا و حفاظت از پروژههای توسعه، سازمان‌های دولتی را یاری میرساند.
۳- مشارکت باعث تقویت روحیه همدلی در جامعه می شود.
۴- مشارکت باعث می شود که کارگروهی با اهمیت شود.
۵- مشارکت احساس وابستگی و علاقمندی را تقویت می‌کند.
۶- مشارکت باعث پویایی ارتباط و نشاط در جامعه می شود.
۷- مشارکت کنارهگیری و تفرد را از میان برمی دارد.
۸- مشارکت رشد و توسعه را شتاب میبخشد و بهرهوری را افزایش میدهد.
علاوه بر مطالب فوق، مشارکت می تواند کارکردهای اجتماعی داشته باشد . کارکردهایی چون ایجاد نشاط و شادابی ، پراکندن روحیه عشق به سرزمین ، بالا بردن سطح امید به زندگی ، افزایش حس تعهد و مسئولیت شناسی نسبت به جامعه و ایجاد تمایل هر چه بیشتر به فرهنگ خودی .
ج) موانع مشارکت در فعالیت های آموزشی و بهداشتی در استان سیستان و بلوچستان
مشارکت یکی از ابعاد سرمایه اجتماعی می باشد که در ارتباط با سایر ابعاد این مفهوم از سرمایه را مشخص می کند. از منظر سرمایه اجتماعی استان سیستان و بلوچستان از وضعیتی بسیار مطلوب در کشور برخوردار است به طوری که انباشتگی انبوه این نوع سرمایه در استان سبب شده است تا در رده های بالای کشوری قرار گیرد. با توجه به این موضوع که مشارکت یکی از ابعاد مهم سرمایه اجتماعی است ممکن است چنین به نظر برسد که استان سیستان و بلوچستان از منظر مشارکت در رده های بالای کشوری قرار دارد. اما باید دانست که حقیقت به گونه ای دیگر است. مطالعات انجام شده نشان می دهند که استان سیستان و بلوچستان به لحاظ مشارکت در فعالیت های آموزشی و بهداشتی از جایگاه مطلوبی برخوردار نیست و در این زمینه با مشکلات عدیده ای دست و پنچه نرم می کند. در این قسمت به صورت خلاصه به موانع عدم مشارکت در فعالیت های آموزشی و بهداشتی خواهیم پرداخت. به طور کلی می توان گفت که موانع مشارکت در بخش بهداشتی و آموزشی در سه سطح قابل تفکیک هستند :

سطح کلان(دولت)، سطح میانه(مدراس و انجمن ها و سازمان های مردم نهاد) و سطح خرد(کنشگران)

سطح کلان
به نظر می رسد که مهمترین دلیل عدم مشارکت مردم در فعالیت های آموزشی و بهداشتی در استان سیستان و بلوچستان به نوع نگاه مردم به نهاد دولت به عنوان ساختاری کلان بر می گردد. قلمداد کردن انجام فعالیت های آموزشی و بهداشتی توسط دولت سبب می شود تا مردم تمایل چندانی به مشارکت در انجام امور مذکور و توسعه در این زمینه نداشته باشند. نظری اجمالی ما را به این نتیجه خواهد رساند که مردم انتظار دارند صرفا دولت و بودجه های

تخصیص یافتۀ این نهاد بایستی مسائل آموزشی و بهداشتی را در استان حل نمایند. شاید هم بیراه نباشد که این وظایف جزءوظایف اصلی و اولیه دولت باشد، اما زمانی که دولت در انجام این وظایف کوتاهی می کند، خود افراد آن جامعه باید تا حدودی این کوتاهی های دولت را جبران نمایند.

سطح میانه
سطح میانه عدم مشارکت در فعالیت های آموزشی و بهداشتی به عامل هایی همچون مدارس و انجمن ها و سازمان های مردم نهاد برمی گردد و نهادهای آموزشی و بهداشتی در این سطح با مسائل و مشکلات عدیده ای مواجه می باشند. در این سطح به نظر می رسد مدرسه مهمترین عامل عدم مشارکت باشد، چرا که آنچه در فعالیت های مدرسه حاکم می باشد در حقیقت نوعی فردگرایی خودخواهانه و اندیشۀ به حداکثر رساندن منافع شخصی می باشد. این به آن معناست که مدارس ما مشارکت محور نیستند و به دانش آموزان در مورد مشارکت در فعالیت های گوناگون آموزش خاصی نمی دهند، بلکه بر عکس کاملا فردمحور هستند و نوعی فردگرایی خودخواهانه در بین دانش اموزان نهادینه می کنند. در چنین شرایطی که کنشگران اجتماعی در درون نهادهای آموزشی به این شکل اجتماعی شوند دیگر نمی توان از آنها انتظار مشارکت در فعالیت های آموزش و بهداشتی داشت.
از جمله عوامل دیگر در سطح میانه می توان به انجمن های داوطلبانه و سازمان های مردم نهاد اشاره کرد. یکی از اهداف اصلی تشکیل انجمن ها و سازمان های مردم نهاد، پر کردن خلأ های حاصل از ضعف های دولت در زمینه های مختلف می باشد. از جمله وظایف دیگر، نهادینه کردن مشارکت های داوطلبانه افراد یک جامعه در فعالیت های مختلف می باشد. به نظر می رسد در استان سیستان و بلوچستان چندان انجمن و سازمان مردم نهادی وجود ندارد یا اگر هم وجود دارد، چندان فعال نیستند. با توجه به این موضوع می توان گفت که عدم وجود و یا غیرفعال بودن انجمن ها و سازمان های مردم نهاد هم تاثیرات زیادی بر عدم مشارکت در فعالیت های آموزشی و بهداشتی در استان سیستان و بلوچستان دارند.

سطح خرد
در سطح خرد به بررسی تاثیرات کنشگران و افراد جامعه در ضعف مشارکت در فعالیت های آموزشی و بهداشتی پرداخته خواهد شد. در سطح خرد که سطح کنشگران و عاملان می باشد می توان گفت که افراد با توجه به نوع اجتماعی شدن در جامعه و نوع آموزش هایی که در مدراس کسب کرده اند، چندان مایل به مشارکت در این رمینه ها نمی باشند. به طور کلی می توان گفت که ضعف عدم مشارکت در سطح خرد خود به دو سطح دیگر یعنی سطح متوسط و کلان ارجاع می یابد؛ به عبارتی دیگر از آنجا که کنشگران خود تحت تأثیر سیستم های کلان و ارادۀ آنها هستند، ضعف ها و قوت های آنها نیز تا حدی ریشه در این سطوح دارد. بنابراین می توان گفت از آنجا که اجتماعی شدن افراد خود تحت تأثیر نظام آموزشی قرار دارد و نظام آموزشی نیز آموزش های لازم را در خصوص مشارکت به افراد نمی دهد و بلکه نوعی فردگرایی خودخواهانه را در آنها نهادینه می کند، پس گریز از مشارکت در فعالیت های آموزشی و بهداشتی خود از این نهادها سرچشمه می گیرد. 

علاوه بر موارد فوق می توان گفت که ساختار اجتماعی حاکم بر استان که خود در قالب طائفه گری تجلی می یابد، سبب شده است تا شکاف هایی بر پیکرۀ اجتماع موجود ایجاد شود؛ شکاف هایی که مانع از به هم پیوستگی اجتماعی و درنتیجه ایجاد هویتی واحد و درنتیجه منافعی یگانه شود. بنابراین از آنجا که افراد در طائفه دسته بندی ها و تقسیم بندی های زیادی در مورد خود و دیگری انجام می دهند، این امر سبب می شود تا آنها چندان مشتاق به مشارکت در فعالیت های آموزشی و بهداشتی نباشند.
عبدالطیف کاروانی ۹/۷/۱۳۹۵

برچسب ها

این مطلب بدون برچسب می باشد.

پاسخ دادن

ایمیل شما منتشر نمی شود. فیلدهای ضروری را کامل کنید. *

*